Spreek!

Schriftlezing: Jesaja 52 vanaf vers 13 + Jesaja 53

De lijdende dienaar van de Heer

Dit zegt de Heer:
13 ‘Mijn dienaar zal slagen;
hij zal in aanzien stijgen,
de hoogste eer valt hem te beurt.

Jezus is een dienaar. Jezus is MIJN Dienaar, zegt God. God is trots op zijn Zoon - deze profetie gaat over de lijdende dienaar - maar God kijkt voorbij aan het lijden. Hij weet dat de missie van zijn Dienaar zal slagen en dat Hij uiteindelijk de eer zal krijgen die Hem toekomt.
Het is goed om op deze positieve toon te beginnen. Als wij in het lijden zitten, hebben we (nog) geen zicht op de uitkomst. Maar God weet alles. Hij kent de toekomst beter dan wij ons verleden kennen... Hij staat buiten de tijd en zijn wegen zijn hoger dan onze wegen. Wij vragen ons wanhopig af: God! Waar is dit goed voor? Waar leidt deze lijdensweg naartoe? Maar God weet het. Hij zit op de troon: Hij is de controle niet kwijt - Hij weet al wie de Overwinnaar is.

De langverwachte Messias kwam. Maar niet in de gedaante die men voor ogen had gehad. Geen strijder die met geweld een einde zou maken aan onderdrukking en overheersing. Wat een ontluisterend beeld: een vernederde, mishandelde man, een gestrafte!

14 Velen waren verbijsterd,
zo mishandeld was hij,
zo geschonden,
nauwelijks nog een mens.

Het is alsof God zegt: wacht maar af - Ik ken de uitkomst van deze strijd. Nu staan jullie verbaasd en verbijsterd te kijken - maar je zult nog ontdekken met Wie je te doen hebt.

15 Velen ook zal hij in verbazing brengen,
volken en koningen
zullen sprakeloos staan:
zij zien wat hun niet was verteld,
zij vernemen waarvan zij nooit hadden gehoord.’

Verduisterd

Als vliegjes naar het vuur
Verbaasd over het wonder
Maar onverwachts verschroeid
Door 't vlammende betoog

Ingepakt in taal
Van beeld en vergelijking
Stonden zij verstomd, versteld
Elk woord was even waar

Wie ogen had, kon niets meer zien
Wie oren had, bleef doof
Verblind, verdoofd, verduisterd
Sloegen zij Hem aan een kruis

Verheven hing Hij in die nacht
Mijn God, mijn God, waarom?
En met zijn laatste adem
Gaf Hij ook zijn Geest terug

Juist in dat diepste donker
Kwam zijn liefde aan het licht

(c) Paul Abspoel

Het lijkt wel of een andere dienaar van de Heer, Jesaja (zijn naam is gelijk aan die van Jezus!) - ook over de tijd heen kan kijken. Dat lijkt niet alleen zo, het is zo. Jesaja, de profeet van de Allerhoogste, kijkt zowel vooruit als terug op het werk van onze Heer Jezus Christus:

1 Wie van ons hechtte geloof
aan wat hij hoorde,
wie had oog voor de macht van de Heer?

De dingen die Jezus deed waren ONGELOFELIJK. De woorden die Hij sprak waren ONGEHOORD. Jesaja kondigt nu al aan dat Jezus dingen gaat zeggen die op ongeloof zullen stuiten. Jezus zou wonderen verrichten die niet ontkend konden worden. Maar wel zou men geen oog hebben voor de Bron van deze wonderkracht: God zelf. De macht van de Heer werd zichtbaar in het werk van zijn Dienaar.

Jesaja heeft ook al een fotoalbum van het leven van Jezus. In een paar beeldende woorden geeft hij een indrukwekkend portret van Jezus, de dienaar van de levende God:

2 Zijn dienaar schoot op als een jonge stek,
als een wortelstok uit dorre grond:
vormeloos en zonder schoonheid,
onooglijk en onaantrekkelijk,
3 door iedereen veracht en verlaten.
Een man, getekend door lijden,
een man, die weet wat pijn is,
een man, voor wie men de ogen sluit;
verguisd en niet in tel.

Jezus voldeed niet aan het ideaalbeeld van de Messias. Hij paste niet in het plaatje van mensen, maar Hij paste perfect in het plaatje van God! Sterker nog:

De Zoon is de afstraling van Gods heerlijkheid en de afdruk van zijn wezen.
Hebr. 1:3

Jezus was een gewone man om te zien. Hij was als mens geen uitzonderlijke verschijning. Maar Hij had iets waarmee Hij een onuitwisbare indruk op de mensen maakte: Hij straalde Gods heerlijkheid uit en Hij was de afdruk (als een stempel) van het Wezen van God. In Jezus wordt zichtbaar Wie God ten diepste is. Wat een geruststelling! Als je het Oude Testament leest, dan kun je een beeld krijgen van God als een harde Tuchtmeester die korte metten maakt met de ongerechtigheid van mensen. En dat is zeker een juist beeld van God. God is HEILIG, Hij kan geen ongerechtigheid verdragen. De duisternis moet wijken voor zijn heilige licht. Maar dat is als het ware de 'buitenkant' van God. Jezus laat het hart van de Vader zien: een hart vol liefde. In Jezus wordt duidelijk dat God GENADE VOOR RECHT stelt.

Geen mens kon voldoen aan het ideaalbeeld dat God voor ogen stond, dat wordt duidelijk in de psalmen:

Dwaze mensen denken bij zichzelf: ‘Er is geen God.’ Ze doen verschrikkelijk onrecht, de ergste dingen; er is er niet één die Gods wil doet. Allen zijn zij afgeweken, tezamen ontaard; er is niemand die goed doet, zelfs niet één. Maar er is niemand die zijn wil doet, helemaal niemand. Iedereen gaat zijn eigen gang, de mensen zijn allemaal even slecht. Ps. 14:1,3

En het wordt nog eens bevestigd door Paulus in zijn brief aan de Romeinen:

Iedereen gaat zijn eigen gang, ze zijn allemaal even slecht. Er is niet één mens die iets goeds doet, niet één. Rom. 3:12

Jesaja schetste een ontluisterend beeld van de Dienaar - maar het wordt duidelijk dat dit alles te maken heeft met de menswording van Christus. Jezus is zo diep afgedaald in onze ellende, dat er in het voorgaande deel van Hem gezegd wordt dat Hij nauwelijks nog een mens was.

Wat is er gebeurd met dat prachtige Kind dat Maria in haar armen had genomen? Wat is deze perfecte Man aangedaan, wat is er met Hem gebeurd dat Hij er 'nauwelijks nog (als) een mens' uitzag? Wie of wat heeft zijn schitterende verschijning aangestast?

4 En toch:
hij heeft onze ziekten gedragen,
al ons leed op zich genomen.
Maar wij zagen hem als een uitgestotene,
door God geslagen en vernederd.
5 Om onze zonden werd hij doorboord,
onder onze schulden vermorzeld.
De straf die hij onderging,
bracht ons de vrede;
de wonden die hij opliep,
brachten ons genezing.

Wat valt op in deze woorden? Ze vertellen ons veel over Jezus, maar ze vertellen ons misschien nog meer over ONS.

Soms hoor je mensen zeggen dat God 'niet eerlijk' is. Dit is de grote schande van het kruis: een Onschuldige nam de plaats in van ONS - van jou en van mij! God liet GENADE gelden boven RECHT.

Paulus zegt in Romeinen 6:23:

Want de zonde betaalt een loon uit: de dood...

Het verdiende loon van een zondaar is de dood. Maar gelukkig maakt Paulus zijn zin als volgt af:

maar God geeft een geschenk: eeuwig leven in eenheid met Christus Jezus onze Heer.

Is dat eerlijk? Nee, het is HEERLIJK!

De liefde van onze God wordt zichtbaar in zijn Zoon. Jezus Christus, de perfecte mens, gaf het volmaakte offer. Voor ons! Voor jou! Voor MIJ!

6 Wij liepen verloren als schapen,
ieder van ons ging zijn eigen weg.
Maar de Heer heeft hem gestraft,
op hem kwam de schuld neer,
de schuld van ons allen.

Jezus was de Vrijwilliger. In Jesaja 6:8 weerklinkt een hemelse dialoog:

Toen hoorde ik de Heer zeggen:
‘Wie kan ik sturen?
Wie wil namens ons gaan?’
Toen antwoordde ik:
‘Hier ben ik, stuur mij!’

Omdat Jezus wist wat er bereikt zou worden met zijn offer, liet Hij het ergste gebeuren. Hij daalde af om mens te zijn. In Jezus kwam God neer van zijn troon! In Jezus greep God genadig in en trad Hij de hopeloze duisternis van de verloren mens binnen. Daarom liet de machtige Heer het toe dat reddeloze, radeloze mensen Hem schandelijk behandelden:

7 Gewillig liet hij zich mishandelen,
geen woord kwam over zijn lippen.
Hij hield zich stil,
als een lam op weg naar de slachtbank,
als een schaap onder de handen van scheerders.
8 Hij werd gevangengenomen, veroordeeld
en daarna weggeleid.

Jezus stond toe dat Hij als een mak schaap werd behandeld. Grote minkukels riepen Hem, de Koning der Koningen, de Heer der Heren ter verantwoording. Jezus zweeg. Hij keurde ze geen woord waardig. Een woord zou genoeg geweest zijn om al zijn tegenstanders voor eeuwig het zwijgen op te leggen. Zijn tegenstanders zetten een grote mond op, maar: ...Jezus zweeg. En in zijn zwijgen is Hij welhaast nog groter dan in zijn spreken! Wat een majesteit, wat een heerlijkheid, wat een voortreffelijk volmaakt integer Mens staat daar voor onrechtvaardige aardse rechters! En Hij zwijgt.

En: wie nam het voor Hem op? Niemand!

Geen van zijn tijdgenoten
die zich om hem bekommerde.
Hij werd uit het leven weggerukt,
met de dood gestraft
om de zonden van mijn volk.

Jezus heeft zich als een dokter onder de zieken gemengd. Hij heeft melaatsen aangeraakt, zondige mensen opgezocht, aan tafel gezeten met dieven en overspeligen. Dat is de hoop voor elke zondaar: Jezus wil je aanraken! Hij strekt zijn hand uit en trekt Hem niet terug:

BESMET MET LIEFDE

Voel maar
Onaanraakbare
Hier is mijn hand
Van genezing

Kijk maar
Uitzichtloze
Hier is jouw blik
Op de hemel

Loop maar
Lamlendige
Hier sta jij
Op eigen benen

Ontsnap maar
Gevangene
Hier geef ik jou
Je vrijheid weer

Kom maar
Doodgewaande
Hier wek ik jou
Weer tot leven

(c) Paul Abspoel

Hoe ver daalde Jezus voor ons af? Waar komt de perfecte Zoon van God terecht?

9 Bij misdadigers werd hij begraven,
hij kreeg het graf van een booswicht.

Opmerkelijk! Jezus hing tussen misdadigers. Echte criminelen. Mensen die straf verdienden. Maar in wiens graf werd zijn lichaam gelegd? In het graf van die 'goede Jozef van Arimathea'. Maar in de ogen van God is ook Jozef van Arimathea een zondig mens. Alle mensen die in die hof begraven lagen, waren booswichten in de ogen van God. En tussen al die schurken, valseriken, leugenaars en bedriegers werd het geschonden lichaam van de Vredevorst gelegd. Hij die zelf zonder zonde was, Hij die niemand geweld aangedaan had:

Toch had hij geen geweld gepleegd,
en aan bedrog zich niet schuldig gemaakt.

In de laatste verzen maakt Jesaja duidelijk wat het verborgen plan van God was. Denk hier eens over na: God heeft dit allemaal ruim vooraf aangekondigd! Hij heeft precies gezegd wat er ging gebeuren, waarom het ging gebeuren en hoe het ging gebeuren. Lees maar mee!

10 Het was de wil van de Heer
zijn dienaar te vermorzelen,
hem met leed te overladen.

Waarom was het de wil van de Heer om zijn dienaar dit aan te doen?

Als hij de schuld met zijn leven betaalt,
zal hij een nageslacht krijgen
en lang blijven leven.
Gods plan zal door hem slagen.
11 Na al het lijden dat hij doorstaan heeft,
zal hij het licht zien,
hij zal leven.
De Heer zegt:
‘Mijn dienaar kent mijn wil,
hij is onschuldig.
Hij bevrijdt velen van hun schuld
en draagt de straf voor hun zonden.

Daarom liet God dit gebeuren met zijn lieve Zoon! Voor ons! Voor jou! Voor MIJ! Wij zijn het nageslacht, wij zijn kinderen die uit Gods pijn en liefde geboren zijn!

Wij zijn zoveel beter af door wat Jezus deed. Wij hebben een eeuwigheid nodig om Hem te danken en te prijzen. En het goede nieuws is: die eeuwigheid krijgen wij ook van Hem!

En Jezus dan, de Dienaar dit dit alles voor ons gedaan heeft?
Jesaja voorzegt al dat God ook Hem in ere zal herstellen. Hij zal de plaats weer krijgen die Hem toekomt als geen ander!

12 Daarom geef ik hem een plaats
onder de groten der aarde,
ze zullen met hem
de macht moeten delen.
Vrijwillig heeft hij zijn leven gegeven.
Men rekende hem tot de misdadigers,
maar de zonden van velen nam hij op zich
en voor misdadigers vroeg hij om vergeving.’

Wat een Koning! Wat een Vredevorst! Hij is de Weg, de Waarheid en het Leven.
Een ieder die Hem zag in zijn schandelijk ontluisterde staat - nauwelijks nog een mens - zal het niet geloofd hebben. Maar dit was de Overwinnaar. Dit was de Kampioen over zonde en dood. Champion of the Universe!

Ik sluit af met een gedicht ter ere van mijn Heer:

DRIEVOUDIG KAMPIOEN

De Weg
liep niet dood
maar strompelde door naar
een verheven kruispunt.

De Waarheid
bezweek niet
maar gaf vrijwillig
zijn Geest in bewaring.

Het Leven
verloor niet
maar zette dood en leugen
triomferend te kijk.

(c) Paul Abspoel